Lợi nhuận dầu khí tăng vọt: Sức ép từ thuế "siêu lợi nhuận" toàn cầu

Việc áp dụng thuế lợi nhuận vượt trội dầu khí đang trở thành tâm điểm khi các tập đoàn năng lượng lớn thu về hàng tỷ USD giữa bối cảnh khủng hoảng địa chính trị leo thang.

Khi giá năng lượng biến động mạnh, sự tương phản giữa lợi nhuận kỷ lục của các tập đoàn dầu khí và gánh nặng chi phí sinh hoạt của người dân đã tạo ra một làn sóng phẫn nộ, thúc đẩy chính phủ nhiều nước tìm cách điều tiết thông qua các công cụ thuế đặc biệt.

Những con số “biết nói” từ các gã khổng lồ năng lượng

Kết quả kinh doanh quý ¹⁄₂₀₂₆ của các tập đoàn dầu khí hàng đầu thế giới cho thấy một bức tranh tăng trưởng đầy kinh ngạc. Không chỉ là sự gia tăng nhẹ, mà là những cú nhảy vọt về con số lợi nhuận ròng:

• Shell: Đạt gần 5,7 tỷ USD, tăng 19% so với cùng kỳ năm 2025. Tập đoàn này thừa nhận lợi nhuận đến từ giá dầu cao, biên lợi nhuận lọc dầu cải thiện và các hoạt động thương mại hiệu quả.
• TotalEnergies: Ghi nhận mức tăng trưởng gây sốc 51%, đưa lợi nhuận lên tới 5,8 tỷ USD.
• BP: Thu về 3,84 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
• Aramco (Saudi Arabia): “Gã khổng lồ” này cũng không đứng ngoài cuộc chơi với mức tăng lợi nhuận ròng 25,5%.

Cú hích từ khủng hoảng địa chính trị và “điểm nghẽn” Hormuz

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến cơn sốt lợi nhuận này không đến từ sự cải tiến công nghệ mà từ những biến động khốc liệt tại Trung Đông. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã đẩy thị trường năng lượng vào trạng thái báo động đỏ.

Việc Tehran phong tỏa eo biển Hormuz - một trong những “điểm nghẽn” chiến lược nhất thế giới về vận tải dầu mỏ - đã trực tiếp gây sụt giảm nguồn cung. Hệ quả là giá dầu Brent biến động chóng mặt: từ mức 70 USD/thùng trước xung đột, giá trung bình tháng 3 vọt lên 100 USD và chạm đỉnh 120 USD/thùng.

Ông Stephen Innes từ SPI Asset Management nhận định rằng thị trường sẽ không thể trở lại trạng thái bình thường ngay lập tức, ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt. Đồng quan điểm, ông Adi Imsirovic, chuyên gia hệ thống năng lượng tại Đại học Oxford, cho rằng xung đột này khó có thể giải quyết dễ dàng, điều này đồng nghĩa với việc giá năng lượng sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Phản ứng chính trị: Khi thuế “siêu lợi nhuận” trở thành vũ khí

Trước những con số lợi nhuận khổng lồ, các nhà lãnh đạo châu Âu không thể giữ im lặng. Thuế lợi nhuận vượt trội (Windfall Tax) - loại thuế đánh vào những khoản thu nhập bất ngờ, không dự kiến trước - đang được xem là giải pháp công bằng.

Bộ trưởng Năng lượng Anh, ông Ed Miliband, đã thẳng thắn lên án những khoản “lợi nhuận quá mức”, trong khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi một phản ứng chung từ EU để ngăn chặn hành vi “đầu cơ” trên nỗi đau của người tiêu dùng.

Nghịch lý giữa lợi nhuận ngắn hạn và cam kết Net Zero

Một điểm đáng lưu ý là sự thoái lui trong các cam kết môi trường của các tập đoàn này. Khi dầu mỏ mang lại lợi nhuận quá lớn, mục tiêu khí hậu bỗng trở thành “kế hoạch phụ”. BP và Shell đã giảm bớt các mục tiêu bền vững, trong khi TotalEnergies thậm chí tuyên bố không thể duy trì cam kết trung hòa carbon vào năm 2050 vì cho rằng thế giới chưa sẵn sàng từ bỏ hóa thạch.

Tuy nhiên, chính cuộc khủng hoảng hiện tại lại là lời nhắc nhở đắt giá về an ninh năng lượng. Việc quá phụ thuộc vào dầu mỏ từ các vùng bất ổn khiến các quốc gia nhận ra rằng năng lượng tái tạo không chỉ là vấn đề môi trường, mà là vấn đề sinh tồn và độc lập chính trị.

Góc nhìn chuyên gia: Cuộc chiến giữa lợi nhuận ngắn hạn của các tập đoàn dầu khí và mục tiêu bền vững dài hạn của nhân loại đang ở giai đoạn căng thẳng nhất. Thuế lợi nhuận vượt trội có thể là công cụ điều tiết tài chính, nhưng giải pháp căn cơ vẫn là đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng để thoát khỏi sự chi phối của các “điểm nghẽn” địa chính trị.

Bạn nghĩ sao về việc đánh thuế nặng vào các công ty dầu khí để trợ cấp cho người dân trong thời kỳ khủng hoảng? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận bên dưới!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thuế lợi nhuận vượt trội (Windfall Tax) là gì?Đây là loại thuế đánh vào những khoản lợi nhuận tăng đột biến của doanh nghiệp do các yếu tố khách quan (như thiên tai, chiến tranh, biến động giá thị trường) chứ không phải do nỗ lực quản trị hay đầu tư của doanh nghiệp.

Tại sao giá dầu lại tăng mạnh trong quý ¹⁄₂₀₂₆?Giá dầu tăng vọt chủ yếu do xung đột Mỹ-Israel với Iran dẫn đến việc phong tỏa eo biển Hormuz, gây thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng trên thị trường toàn cầu.

Các công ty dầu khí có đang thực hiện cam kết môi trường?Hiện tại, nhiều ông lớn như Shell, BP và TotalEnergies đang có xu hướng giảm bớt hoặc điều chỉnh lại các mục tiêu trung hòa carbon để ưu tiên sản xuất dầu khí nhằm tận dụng mức giá cao.

Câu hỏi thường gặp

Thuế lợi nhuận vượt trội (Windfall Tax) là gì?

Đây là loại thuế đánh vào những khoản lợi nhuận tăng đột biến của doanh nghiệp do các yếu tố khách quan (như thiên tai, chiến tranh, biến động giá thị trường) chứ không phải do nỗ lực quản trị hay đầu tư của doanh nghiệp.

Tại sao giá dầu lại tăng mạnh trong quý ¹⁄₂₀₂₆?

Giá dầu tăng vọt chủ yếu do xung đột Mỹ-Israel với Iran dẫn đến việc phong tỏa eo biển Hormuz, gây thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng trên thị trường toàn cầu.

Các công ty dầu khí có đang thực hiện cam kết môi trường?

Hiện tại, nhiều ông lớn như Shell, BP và TotalEnergies đang có xu hướng giảm bớt hoặc điều chỉnh lại các mục tiêu trung hòa carbon để ưu tiên sản xuất dầu khí nhằm tận dụng mức giá cao.